The Cuckoo and the Jay
කෝකිලයා සහ කපුටු කිරිල්ලා
Sujātā Jātaka (No. 269) · සුජාතා ජාතකය (අංක 269)
Long ago, a young king ruled in Benares. His mother, the queen mother, was clever and proud, but she spoke very harshly. She scolded the servants all day, and they were afraid of her.
බොහෝ කලකට පෙර තරුණ රජෙක් බරණැස රජකම් කළා. ඔහුගේ මව වූ රාජ මාතාව දක්ෂ, උඩඟු කෙනෙක්, ඒත් ඇය ගොඩක් රළු ලෙස කතා කළා. ඇය මුළු දවසම සේවකයන්ට බැන්නා. ඔවුන් ඇයට බය වුණා.
The king loved his mother. He did not want to hurt her feelings, but he wished she would speak more kindly. “How can I help her see?” he wondered.
රජු තම මවට ආදරය කළා. ඔහු ඇගේ හිත රිදවන්න කැමති වුණේ නැහැ, ඒත් ඇය වඩා කාරුණිකව කතා කරනවා දකින්න ඔහු කැමති වුණා. “ඇයට තේරුම් ගන්න මම උදව් කරන්නේ කොහොමද?” ඔහු කල්පනා කළා.
One morning, he invited her for a walk in the palace garden. Many people were there, enjoying the flowers.
එක් උදෑසනක ඔහු මාලිගා උයනේ ඇවිදින්න ඇයට ආරාධනා කළා. මල් භුක්ති විඳිමින් බොහෝ දෙනෙක් එහි සිටියා.
Suddenly a jay on a branch began to screech. “KRAA! KRAA!” It was so harsh that people covered their ears and frowned. “What a horrid noise!” they said.
එකපාරටම අත්තක සිටි කපුටු කිරිල්ලෙක් කෑ ගහන්න පටන් ගත්තා. “ක්‍රා! ක්‍රා!” ඒ කොච්චර රළුද කියනවා නම් මිනිස්සු කන් වසාගෙන මුහුණ හකුළුවා ගත්තා. “මොනතරම් අප්‍රසන්න සද්දයක්ද!” ඔවුන් කීවා.
Then a small, dark cuckoo began to sing. Its sweet song floated through the garden. People stopped and smiled. “How lovely!” they whispered. “Please sing again!”
ඉන්පසු කුඩා, තද පැහැ කෝකිලයෙක් ගායනා කරන්න පටන් ගත්තා. එහි මිහිරි ගීතය උයන පුරා පාවී ගියා. මිනිස්සු නැවතී සිනාසුණා. “මොනතරම් ලස්සනද!” ඔවුන් මිමිණුවා. “කරුණාකර ආයෙත් ගායනා කරන්න!”
The king turned gently to his mother. “Mother,” he said, “the jay is bright and beautiful, yet nobody likes its voice. The cuckoo is small and plain, yet everyone loves it, because its voice is sweet.
රජු මෘදුව තම මව දෙසට හැරුණා. “අම්මේ,” ඔහු කීවා, “කපුටු කිරිල්ලා දීප්තිමත්, ලස්සනයි, ඒත් එයාගේ හඬට කවුරුත් කැමති නැහැ. කෝකිලයා කුඩයි, සරලයි, ඒත් හැමෝම එයාට ආදරෙයි, මොකද එයාගේ හඬ මිහිරියි.
People love us for our kind words, not for how grand we are.”
මිනිස්සු අපට ආදරය කරන්නේ අපේ කාරුණික වචන නිසා මිසක් අපි කොච්චර උසස්ද කියන එක නිසා නොවෙයි.”
The queen mother was quiet for a long time. Then her face softened. “You are right, my son,” she said.
රාජ මාතාව බොහෝ වේලාවක් නිහඬව සිටියා. ඉන්පසු ඇගේ මුහුණ මෘදු වුණා. “ඔයා හරි, මගේ පුතේ,” ඇය කීවා.
From that day, she spoke gently to everyone. The servants were no longer afraid, and the whole palace became a happier place.
එදා පටන් ඇය හැමෝටම මෘදුව කතා කළා. සේවකයන්ට තවදුරටත් බයක් තිබුණේ නැහැ. මුළු මාලිගාවම වඩා සතුටු තැනක් බවට පත් වුණා.
Who was who?
In the story, the young king was the Bodhisatta, the Buddha in one of his past lives.
The lesson
Kind, gentle words make people love and trust us. Harsh words push people away, however important we are.
Let's talk
- Why did people dislike the jay’s voice?
- How did the king help his mother without hurting her?
- How can you make your words more like the cuckoo’s song?
කවුද කවුරුන් වූයේ?
කතාවේ තරුණ රජු බෝසතාණන් වහන්සේ, එනම් පෙර ආත්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේයි.
පාඩම
කාරුණික, මෘදු වචන නිසා මිනිස්සු අපට ආදරය කරනවා, විශ්වාස කරනවා. අපි කොච්චර වැදගත් වුණත් රළු වචන මිනිසුන්ව ඈත් කරනවා.
අපි කතා කරමු
- මිනිස්සු කපුටු කිරිල්ලාගේ හඬට අකමැති වුණේ ඇයි?
- රජු තම මවට රිදවන්නේ නැතිව උදව් කළේ කොහොමද?
- ඔබේ වචන කෝකිලයාගේ ගීතය වගේ කරන්නේ කොහොමද?
Retold for children by Fablewings from the Sujātā Jātaka (Jātaka No. 269; English translation ed. E. B. Cowell, vol. II, 1895, public domain) and the Sinhala Pansiya Panas Jātaka tradition. Illustrations made with AI assistance for Fablewings.