Mahosadha, the Wise Boy

In a village near the city of Mithilā, a baby boy was born holding a little piece of healing herb in his hand. His parents named him Mahosadha, which means “great medicine”.

මිථිලා නුවර අසල ගමක, පිරිමි දරුවෙක් අතේ පුංචි ඖෂධ පැළෑටි කැබැල්ලක් අල්ලාගෙනම ඉපදුණා. ඔහුගේ දෙමාපියෝ ඔහුට මහෞෂධ යැයි නම් තැබුවා. ඒකේ තේරුම “මහා ඖෂධය”.

The herb could heal headaches and fevers, and people came from everywhere to be cured.

ඒ ඖෂධය හිසරදය සහ උණ සුව කළා. සුව වෙන්න හැම තැනකින්ම මිනිස්සු ආවා.

By the age of seven, Mahosadha was wiser than many grown-ups. He drew plans for a great hall where travellers could rest, the poor could eat and people could bring their problems.

වයස අවුරුදු හතේදීම මහෞෂධ බොහෝ වැඩිහිටියන්ට වඩා නුවණැති වුණා. මගීන්ට විවේක ගන්න, දුප්පතුන්ට කන්න, මිනිසුන්ට ප්‍රශ්න ගෙනෙන්න පුළුවන් මහා ශාලාවක සැලැස්ම ඔහු ඇන්දා.

The villagers built it exactly as he drew it, and it was beautiful.

ගම්මු ඔහු ඇඳපු විදිහටම ඒක හැදුවා. ඒක හරිම ලස්සනයි.

One day a thief stole a man’s cow. Both men came to the hall shouting, “The cow is mine!”

එක දවසක සොරෙක් මිනිසෙකුගේ එළදෙනක් සොරකම් කළා. දෙදෙනාම “එළදෙන මගේ!” කියා කෑ ගසමින් ශාලාවට ආවා.

Mahosadha smiled. “What did you feed her this morning?” The thief said, “Rice and sesame cakes.” The owner said, “Only grass.” Mahosadha gave the cow a little medicine to eat, and she brought up… just grass!

මහෞෂධ සිනාසුණා. “අද උදේ ඔයාලා ඇයට කන්න දුන්නේ මොනවද?” සොරා කීවා, “බත් සහ තල කැවුම්.” අයිතිකාරයා කීවා, “තණකොළ විතරයි.” මහෞෂධ එළදෙනට පුංචි ඖෂධයක් කන්න දුන්නා. ඇය වමනය කළේ… තණකොළ විතරයි!

Another day, a woman was washing by a pond with her baby, when a stranger picked the baby up and ran. “He’s mine!” said the stranger.

තවත් දවසක, කාන්තාවක් තම බබා සමඟ පොකුණක් අසල රෙදි සෝදමින් සිටියදී, නාඳුනන කාන්තාවක් බබාව ඔසවාගෙන දිව්වා. “මේ මගේ!” ඒ නාඳුනන කාන්තාව කීවා.

Mahosadha drew a line on the ground. “Each of you hold the baby and pull,” he said. “Whoever pulls him over the line is his mother.”

මහෞෂධ බිම ඉරක් ඇන්දා. “දෙන්නම බබාව අල්ලගෙන අදින්න,” ඔහු කීවා. “ඉරෙන් එහාට බබාව ඇදගන්න කෙනා තමයි අම්මා.”

They pulled. The baby began to cry. At once the real mother let go and wept. “I cannot hurt my child!”

ඔවුන් ඇද්දා. බබා අඬන්න පටන් ගත්තා. සැණින් සැබෑ අම්මා අත්හැරලා හැඬුවා. “මට මගේ දරුවාට රිද්දන්න බැහැ!”

“The true mother is the one who let go,” said Mahosadha. “Only a mother would rather lose than hurt her baby.” And the stranger ran away, her trick discovered.

“සැබෑ අම්මා තමයි අත්හැරියේ,” මහෞෂධ කීවා. “තම දරුවාට රිද්දනවාට වඩා පරාද වෙන්න කැමති වෙන්නේ අම්මා කෙනෙක් විතරයි.” නාඳුනන කාන්තාව ඇගේ උපක්‍රමය හෙළි වූ නිසා පලා ගියා.

News of the clever boy reached King Vedeha of Mithilā. The king sent him puzzles to test him. “Send me a rope made of sand!” said one message.

දක්ෂ පිරිමි ළමයා ගැන ආරංචිය මිථිලාවේ වේදේහ රජුට ලැබුණා. ඔහුව පරීක්ෂා කරන්න රජු ප්‍රහේලිකා එව්වා. “මට වැලිවලින් හැදූ කඹයක් එවන්න!” එක පණිවිඩයක තිබුණා.

Mahosadha sent back: “Please send us a sample of the old royal sand-rope, so we can copy it exactly.” The king laughed with delight.

මහෞෂධ ආපසු එව්වා: “අපට හරියටම පිටපත් කරන්න පුළුවන් වෙන්න, පැරණි රාජකීය වැලි කඹයේ සාම්පලයක් කරුණාකර එවන්න.” රජු සතුටින් සිනාසුණා.

The king brought Mahosadha to the palace to be his wise adviser. Though he was young, he solved every problem with patience and kindness, never with cruelty.

රජු මහෞෂධව තම නුවණැති උපදේශකයා කරගන්න මාලිගාවට කැඳවාගෙන ගියා. ඔහු තරුණ වුණත්, හැම ප්‍රශ්නයක්ම ඉවසීමෙන්, කරුණාවෙන් විසඳුවා, කවදාවත් කෲරත්වයෙන් නෙවෙයි.

The people of Mithilā loved him, and the kingdom was safe and happy.

මිථිලාවේ ජනතාව ඔහුට ආදරය කළා. රාජ්‍යය ආරක්ෂිතව, සතුටින් තිබුණා.

Years later, when a great army came to attack Mithilā, it was Mahosadha who saved the kingdom by building an amazing secret tunnel, so cleverly that peace was made without a battle.

අවුරුදු ගණනාවකට පසු, මහා හමුදාවක් මිථිලාවට පහර දෙන්න ආ විට, අපූරු රහස් උමඟක් තනා, යුද්ධයක් නැතිවම සාමය ඇති කර රාජ්‍යය බේරුවේ මහෞෂධයි.

But that is a story for another night.

නමුත් ඒ තවත් රැයක කියන කතාවක්.