The Mouse Merchant

In the city of Benares lived a wise treasurer called Cullaka. One day, walking to the palace, he saw a dead mouse lying in the road.

බරණැස් නුවර චුල්ලක නම් නුවණැති සිටුවරයෙක් ජීවත් වුණා. එක දවසක මාලිගාවට ඇවිද යද්දී, ඔහු පාරේ මැරුණු මීයෙක් වැටී සිටිනවා දැක්කා.

“A clever young man,” he said, “could start a business with that mouse and make a fortune.”

“දක්ෂ තරුණයෙකුට,” ඔහු කීවා, “ඒ මීයාගෙන් ව්‍යාපාරයක් පටන් අරන් ධනයක් හම්බ කරන්න පුළුවන්.”

A poor young man heard him. “I will try!” he thought. He picked up the mouse and sold it to a shopkeeper as food for his cat, for one tiny copper coin.

දුප්පත් තරුණයෙකුට එය ඇසුණා. “මම උත්සාහ කරනවා!” ඔහු හිතුවා. ඔහු මීයා අහුලාගෙන, කඩේ හිමියෙකුට ඔහුගේ පූසාට කෑමට, පුංචි තඹ කාසියකට විකුණුවා.

With that coin, he bought some molasses and filled a pot with water.

ඒ කාසියෙන් ඔහු හකුරු ටිකක් අරගෙන, වතුර කළයක් පුරෙව්වා.

He waited outside the city for the flower-pickers coming home, hot and tired. He gave each of them a sweet drink of molasses and water.

ඔහු උණුසුමෙන්, වෙහෙසෙන් ගෙදර එන මල් කඩන්නන් එනතුරු නුවරින් පිටත බලා සිටියා. ඔහු හැම කෙනෙකුටම හකුරු දැමූ මිහිරි වතුර බීමක් දුන්නා.

To thank him, each gave him a handful of flowers. He sold the flowers, and the next day bought more molasses.

ස්තූති කිරීමට, හැම කෙනෙක්ම ඔහුට මල් මිටක් දුන්නා. ඔහු මල් විකුණා, පසුදා තව හකුරු ගත්තා.

Soon after, a great storm blew down branches all over the king’s garden. The gardener didn’t know how to clear them.

ටික කලකට පසු, මහා කුණාටුවක් රජ උයන පුරා අතු කඩා දැම්මා. උයන්පල්ලාට ඒවා අස් කරන්නේ කොහොමද කියලා දැනගෙන හිටියේ නැහැ.

“Give me the wood, and I will clear it for you,” said the young man. He gave sweets to the village children, who happily helped carry all the wood out.

“මට දර දෙන්න, මම ඒවා අස් කරලා දෙන්නම්,” තරුණයා කීවා. ඔහු ගමේ ළමයින්ට රසකැවිලි දුන්නා. ඔවුන් සතුටින් සියලු දර එළියට ගෙනයන්න උදව් කළා.

He sold the wood to the potters for their kilns. Then he gave water to five hundred grass-cutters, who each promised him a bundle of grass.

ඔහු දර කුඹල්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ උදුන්වලට විකුණුවා. ඉන්පසු ඔහු තණකොළ කපන්නන් පන්සියයකට වතුර දුන්නා. ඔවුන් හැම කෙනෙක්ම ඔහුට තණකොළ මිටියක් දෙන්න පොරොන්දු වුණා.

When a horse-dealer came to town needing grass for five hundred horses, only the young man had it to sell!

අශ්වයින් පන්සියයකට තණකොළ අවශ්‍ය අශ්ව වෙළෙන්දෙක් නුවරට ආ විට, විකුණන්න තණකොළ තිබුණේ තරුණයා ළඟ විතරයි!

With the money he earned, he made friends with the merchants at the port. When a big ship arrived, he made a fair offer for its whole cargo before anyone else.

ඔහු උපයාගත් මුදලින් වරායේ වෙළෙන්දන් සමඟ මිත්‍රත්වය ඇති කර ගත්තා. ලොකු නැවක් පැමිණි විට, වෙනත් කිසිවෙකුට පෙර ඔහු එහි මුළු බඩු තොගයටම සාධාරණ මිලක් ඉදිරිපත් කළා.

All the city’s merchants had to buy from him, and he earned two hundred thousand gold coins!

නුවර සියලු වෙළෙන්දන්ට ඔහුගෙන් මිලදී ගන්න සිදු වුණා. ඔහු රන් කහවණු දෙලක්ෂයක් උපයා ගත්තා!

The young man went to the treasurer Cullaka and gave him one hundred thousand coins. “This is thanks to your words about the mouse,” he said.

තරුණයා චුල්ලක සිටුවරයා ළඟට ගොස් ඔහුට කහවණු ලක්ෂයක් දුන්නා. “මේ ඔබ මීයා ගැන කී වචනවලට ස්තූතියි,” ඔහු කීවා.

The treasurer listened to the whole story and laughed with delight.

සිටුවරයා මුළු කතාවම අසා සතුටින් සිනාසුණා.

“Such a clever, honest young man deserves a good life,” he said. He gave the young man his daughter in marriage, and made him heir to all his wealth.

“එවැනි දක්ෂ, අවංක තරුණයෙකුට හොඳ ජීවිතයක් ලැබිය යුතුයි,” ඔහු කීවා. ඔහු තම දියණිය තරුණයාට විවාහ කර දී, ඔහුව තම සියලු ධනයේ උරුමක්කාරයා කළා.

It all began with one small mouse, and the courage to try.

ඒ සියල්ල ආරම්භ වුණේ එක පුංචි මීයෙකුගෙන්, උත්සාහ කිරීමේ ධෛර්යයෙන්.