The Gold in the River
ගඟට වැටුණු රත්තරන්
Dūta Jātaka (No. 478) · දූත ජාතකය (අංක 478)
Long ago, a young student finished his studies with a wise teacher in Takkasila. Now he had to pay his teacher’s fee, but he had no money at all.
බොහෝ කලකට පෙර, තරුණ ශිෂ්‍යයෙක් තක්සලාවේ නුවණැති ගුරුවරයෙක් ළඟ තම අධ්‍යාපනය අවසන් කළා. දැන් ඔහුට තම ගුරු ගාස්තුව ගෙවන්න තිබුණත්, ඔහු ළඟ කිසිම මුදලක් තිබුණේ නැහැ.
So he went from house to house, asking politely for help. Gold was scarce in those days, but kind people gave him a few small pieces.
ඉතින් ඔහු ගෙයින් ගෙට ගිහින් ආචාරශීලීව උදව් ඉල්ලුවා. ඒ කාලේ රත්තරන් හිඟ වුණත්, කාරුණික අය ඔහුට පුංචි කෑලි කීපයක් දුන්නා.
Carrying the little pouch of gold, he climbed into a boat to cross the wide river Ganges.
පුංචි රත්තරන් පසුම්බිය අරගෙන, ඔහු පළල් ගංගා නදිය හරහා යන්න ඔරුවකට නැග්ගා.
Halfway across, the boat rocked. Splash! The pouch slipped from his hand and sank deep into the river.
අඩක් යද්දී ඔරුව පැද්දුණා. චප්! පසුම්බිය ඔහුගේ අතින් ලිස්සලා ගඟේ ගැඹුරටම ගිලුණා.
He did not cry or complain or beg again. He sat down on the riverbank, perfectly still, like a statue. Curious people gathered around. “What’s wrong?” they asked. But he said nothing.
ඔහු ඇඬුවේවත්, පැමිණිලි කළේවත්, ආයෙත් ඉල්ලුවේවත් නැහැ. ඔහු ගං ඉවුරේ පිළිමයක් වගේ නිසොල්මනේ ඉඳගත්තා. කුතුහලයෙන් අය වටේට එකතු වුණා. “මොකද වුණේ?” ඔවුන් ඇසුවා. ඒත් ඔහු කිසිවක් කීවේ නැහැ.
The king heard about the silent student and sent his advisers. Still the student said nothing. So the king came himself.
රජුට නිහඬ ශිෂ්‍යයා ගැන ආරංචි වී තම උපදේශකයන් යැව්වා. තවමත් ශිෂ්‍යයා කිසිවක් කීවේ නැහැ. ඉතින් රජු තමාම ආවා.
Then, at last, the student spoke. “I did not tell the others, because they could not help. But you can, Your Majesty.” And he explained how he had lost his teacher’s gold.
ඊට පස්සේ, අන්තිමේදී ශිෂ්‍යයා කතා කළා. “මම අනිත් අයට කීවේ නැහැ, මොකද ඔවුන්ට උදව් කරන්න බැරි නිසා. ඒත් දේවයන් වහන්සේට පුළුවන්.” ඔහු තම ගුරුවරයාගේ රත්තරන් නැති වුණු හැටි පැහැදිලි කළා.
The king was moved. He gave the student twice as much gold as he had lost. The student paid his teacher gladly, and the king, remembering how scarce gold had become, began giving generously to all who were in need.
රජුගේ සිත උණු වුණා. ඔහු ශිෂ්‍යයාට නැති වුණු රත්තරන් මෙන් දෙගුණයක් දුන්නා. ශිෂ්‍යයා සතුටින් තම ගුරුවරයාට ගෙව්වා. රත්තරන් කොච්චර හිඟ වෙලාද කියලා මතක් වුණු රජු අවශ්‍ය හැමෝටම ත්‍යාගශීලීව දෙන්න පටන් ගත්තා.
Who was who?
In the story, the student was the Bodhisatta, the Buddha in one of his past lives. In the original story gold is scarce because the king has gathered most of it for himself.
The lesson
When things go wrong, staying calm and patient, and telling the truth to someone who can help, can lead to a good ending.
Let's talk
- Why did the student need gold?
- What did he do after the gold fell into the river?
- Why do you think he waited for the king before speaking?
කවුද කවුරුන් වූයේ?
කතාවේ ශිෂ්‍යයා බෝසතාණන් වහන්සේ, එනම් පෙර ආත්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේයි. මුල් කතාවේ රත්තරන් හිඟ වෙලා තියෙන්නේ රජු ඒවායින් වැඩි හරියක් තමා වෙනුවෙන් එකතු කරගත් නිසා.
පාඩම
දේවල් වැරදුණාම, සන්සුන්ව ඉවසිලිමත්ව ඉඳලා, උදව් කරන්න පුළුවන් කෙනෙකුට ඇත්ත කීමෙන් හොඳ අවසානයකට යන්න පුළුවන්.
අපි කතා කරමු
- ශිෂ්‍යයාට රත්තරන් ඕනෑ වුණේ ඇයි?
- රත්තරන් ගඟට වැටුණාට පස්සේ ඔහු කළේ මොකක්ද?
- කතා කරන්න කලින් ඔහු රජු එනතුරු බලා හිටියේ ඇයි කියා ඔබ හිතනවාද?
Retold for children by Fablewings from the Dūta Jātaka (Jātaka No. 478; English translation ed. E. B. Cowell, vol. IV, 1901, public domain) and the Sinhala Pansiya Panas Jātaka tradition. Illustrations made with AI assistance for Fablewings.