The Riddle of the River
ගඟේ ප්‍රහේලිකාව
Vīticcha Jātaka (No. 244) · වීතිච්ඡ ජාතකය (අංක 244)
Long ago, a calm, wise hermit lived in a leaf hut on the bank of the great river Ganges.
බොහෝ කලකට පෙර, සන්සුන්, නුවණැති තවුසෙක් මහා ගංගා නදියේ ඉවුරේ කොළ පැල්පතක ජීවත් වුණා.
One day a clever traveller came to the nearby city. “I can win any argument!” he boasted. “Nobody can beat me with words!”
දවසක් දක්ෂ සංචාරකයෙක් ළඟ නගරයට ආවා. “මට ඕනෑම වාදයක් දිනන්න පුළුවන්!” ඔහු පාරම් බෑවා. “වචනවලින් මාව කාටවත් පරදවන්න බැහැ!”
“Go and talk to the hermit by the river,” said the townspeople. And they all followed him to watch.
“ගඟ අයිනේ ඉන්න තවුසා එක්ක කතා කරන්න,” නගරවාසීන් කීවා. ඔවුන් හැමෝම බලන්න ඔහු පස්සෙන් ගියා.
The hermit smiled kindly and asked a simple question: “Friend, will you drink some water from the Ganges?”
තවුසා කාරුණිකව සිනාසී සරල ප්‍රශ්නයක් ඇහුවා: “මිත්‍රයා, ඔබ ගංගාවෙන් වතුර ටිකක් බොනවාද?”
The traveller tried to be tricky. “What is the Ganges?” he said. “Is it the sand? The water? This bank? The far bank?” He thought he had been very clever.
සංචාරකයා උපක්‍රමශීලී වෙන්න හැදුවා. “ගංගාව කියන්නේ මොකක්ද?” ඔහු කීවා. “වැලිද? වතුරද? මේ ඉවුරද? අනිත් ඉවුරද?” තමන් හරිම දක්ෂයි කියලා ඔහු හිතුවා.
The hermit pointed to the shining river flowing past. “If this is not the Ganges,” he asked gently, “then where else will you find a Ganges?”
තවුසා අසලින් ගලා යන දිලිසෙන ගඟට ඇඟිල්ල දිගු කළා. “මේ ගංගාව නොවෙයි නම්,” ඔහු මෘදුව ඇහුවා, “ඔබ වෙනත් ගංගාවක් සොයාගන්නේ කොහෙන්ද?”
The traveller opened his mouth… and closed it again. He had no answer. All his tricky words had tangled him up.
සංචාරකයා කට ඇරියා… ආයෙත් වැහුවා. ඔහුට උත්තරයක් තිබුණේ නැහැ. ඔහුගේ උපක්‍රමශීලී වචන ඔහුවම පටලවා දැම්මා.
He laughed at himself, bowed to the hermit and scooped up a drink of cool river water. “Plain truth beats clever tricks,” he said. And the townspeople cheered.
ඔහු තමාටම සිනාසී, තවුසාට වැඳ, සිසිල් ගං වතුර ටිකක් අතින් ගෙන බීවා. “සරල සත්‍යය උපක්‍රමවලට වඩා දිනනවා,” ඔහු කීවා. නගරවාසීන් ප්‍රීති ඝෝෂා කළා.
Who was who?
In the story, the wise hermit was the Bodhisatta, the Buddha in one of his past lives. In the original story the debater walks away defeated; here he laughs at himself and learns.
The lesson
Clever, tricky words cannot hide the plain truth. It is better to be honest and simple than to show off.
Let's talk
- What did the traveller boast about?
- How did the hermit answer his tricky words?
- Have you ever tried to be too clever? What happened?
කවුද කවුරුන් වූයේ?
කතාවේ නුවණැති තවුසා බෝසතාණන් වහන්සේ, එනම් පෙර ආත්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේයි. මුල් කතාවේ වාදකයා පරාජයෙන් පිටව යනවා. මෙහි ඔහු තමාටම සිනාසී පාඩමක් ඉගෙන ගන්නවා.
පාඩම
දක්ෂ, උපක්‍රමශීලී වචනවලට සරල සත්‍යය සඟවන්න බැහැ. පෙන්නන්න හදනවාට වඩා අවංකව, සරලව සිටීම හොඳයි.
අපි කතා කරමු
- සංචාරකයා පාරම් බෑවේ මොනවා ගැනද?
- තවුසා ඔහුගේ උපක්‍රමශීලී වචනවලට පිළිතුරු දුන්නේ කොහොමද?
- ඔබ කවදාහරි ඕනෑවට වඩා දක්ෂ වෙන්න හැදුවාද? මොකද වුණේ?
Retold for children by Fablewings from the Vīticcha Jātaka (Jātaka No. 244; English translation ed. E. B. Cowell, vol. II, 1895, public domain) and the Sinhala Pansiya Panas Jātaka tradition. Illustrations made with AI assistance for Fablewings.