The Hare in the Moon

Long, long ago, in a green forest beside a great river, at the foot of a tall mountain, there lived four good friends: a little hare, a monkey, a jackal and an otter.

බොහෝ කාලෙකට පෙර, උස් කඳු පාමුල, මහ ගඟක් අසල තිබූ කොළ පාට වනයක, යහළුවන් හතර දෙනෙක් වාසය කළා. ඒ කුඩා හාවා, වඳුරා, හිවලා සහ දිය බල්ලා.

All day each friend looked for food in his own part of the forest. In the evening they met together, under the big trees, to talk.

දවල් කාලයේ හැම කෙනෙක්ම තමන්ගේ වනයේ කොටසේ කෑම සෙව්වා. සවස් වුණාම, ලොකු ගස් යට හතර දෙනාම එකතු වෙලා කතා බහ කළා.

The hare was small, but he was very wise. Every evening he taught his friends three good things.

හාවා පොඩි වුණත්, ඔහු ඉතා නුවණැත්තෙක්. හැම සවසකම ඔහු යහළුවන්ට හොඳ දේවල් තුනක් කියා දුන්නා.

“Share what you have with others. Keep your promises to be good. And on the holy full-moon day, be extra kind.”

“තමන් ළඟ ඇති දේ අනුන් සමඟ බෙදාගන්න. සිල් රකින්න. පොහොය දවසට, වෙනදාටත් වඩා කරුණාවන්ත වෙන්න.”

The monkey, the jackal and the otter listened carefully, and they agreed.

වඳුරා, හිවලා සහ දිය බල්ලා හොඳින් ඇහුම්කන් දුන්නා. ඔවුන් එය පිළිගත්තා.

One evening the hare looked up at the sky. The moon was round and almost full.

එක සවසක හාවා අහස දිහා බැලුවා. හඳ රවුම් වෙලා, පුර පසළොස්වකට ළං වෙලා තිබුණා.

“Tomorrow is the full-moon holy day,” he said. “If anyone hungry comes to us, let us give them food from what we have found.”

“හෙට පොහොය දවස,” හාවා කිව්වා. “කවුරු හරි බඩගින්නේ අප ළඟට ආවොත්, අපි සොයාගත් කෑමෙන් ඔහුට දන් දෙමු.”

“We will!” said his three friends.

“අපි එහෙම කරනවා!” කියලා යහළුවෝ තුන්දෙනා කිව්වා.

Early the next morning, the otter swam along the river bank. In the sand he found seven shiny red fish that a fisherman had buried and left behind.

පසුදා උදේම, දිය බල්ලා ගං ඉවුර දිගේ පීනුවා. වැල්ලේ, ධීවරයෙක් වළලා දමා ගිය දිලිසෙන රතු මාළු හතක් ඔහුට හම්බ වුණා.

The otter did not just take them. He called out three times, “Whose fish are these? Whose fish are these? Whose fish are these?”

දිය බල්ලා ඒවා එකපාරටම ගත්තේ නැහැ. ඔහු තුන් වතාවක් කෑ ගැහුවා: “මේ මාළු කාගෙද? මේ මාළු කාගෙද? මේ මාළු කාගෙද?”

No one answered. So he carried the fish home.

කවුරුවත් උත්තර දුන්නේ නැහැ. ඉතින් ඔහු මාළු ගෙදර ගෙනිච්චා.

The jackal trotted to an empty hut at the edge of a field. Inside he found some roasted meat and a pot of creamy curd.

හිවලා කුඹුරක කෙළවරේ තිබූ හිස් පැලක් ළඟට දිව්වා. ඇතුළේ පුළුස්සපු මස් ටිකක් සහ මුට්ටියක මී කිරි තිබුණා.

He too called out three times, “Whose food is this? Whose food is this? Whose food is this?”

ඔහුත් තුන් වතාවක් කෑ ගැහුවා: “මේ කෑම කාගෙද? මේ කෑම කාගෙද? මේ කෑම කාගෙද?”

No one answered. So he hung the pot around his neck and carried the food home.

කවුරුවත් උත්තර දුන්නේ නැහැ. ඉතින් ඔහු කිරි මුට්ටිය බෙල්ලේ එල්ලාගෙන කෑම ගෙදර ගෙනිච්චා.

The monkey swung from branch to branch, high in the trees, and picked a bunch of sweet, golden mangoes.

වඳුරා ගසින් ගසට, අත්තෙන් අත්තට පැන්නා. ඔහු පැණිරස රන්වන් අඹ පොකුරක් කඩා ගත්තා.

He carried them back to his tree and smiled. “Now I am ready to share,” he said.

ඔහු ඒවා තමන්ගේ ගහට ගෙනැවිත් සිනාසුණා. “දැන් මටත් බෙදාගන්න දෙයක් තියෙනවා,” ඔහු කිව්වා.

But the little hare ate only soft green kusa grass. He had no fish, no curd, no fruit and no rice.

නමුත් කුඩා හාවා කෑවේ මෘදු කොළ පාට කුස තණ විතරයි. ඔහු ළඟ මාළු, කිරි, පලතුරු, බත් කිසිවක් තිබුණේ නැහැ.

“If a hungry traveller comes,” he thought, “I cannot give him grass. I have nothing else… except myself. Then I will give myself.”

“බඩගින්නේ මගියෙක් ආවොත්,” ඔහු හිතුවා, “මට ඔහුට තණකොළ දෙන්න බැහැ. මා ළඟ වෙන කිසිම දෙයක් නැහැ… මා හැර. එහෙනම් මම මාවම දන් දෙනවා.”

His heart was full of kindness.

ඔහුගේ හදවත කරුණාවෙන් පිරී තිබුණා.

Far above, in the heavens, the throne of Sakka, king of the gods, began to grow warm. Such a kind wish had made it glow!

ඈත ඉහළ, දිව්‍ය ලෝකයේ, දෙවියන්ගේ රජු වූ ශක්‍ර දෙවියන්ගේ ආසනය උණුසුම් වෙන්න පටන් ගත්තා. එවැනි කරුණාවන්ත සිතක බලයෙන් ඒ ආසනය දිලිසුණා!

“Let me see if this little hare really means it,” said Sakka. He dressed himself as an old, tired traveller and came down to the forest.

“මේ පුංචි හාවා ඇත්තටම එහෙම හිතනවද කියලා මම බලන්නම්,” කියා ශක්‍ර දෙවියෝ වෙහෙසට පත් මහලු බමුණෙකුගේ වෙසින් වනයට බැස්සා.

The old traveller went to each friend. “I am hungry,” he said. “Is there any food for me?”

මහලු මගියා හැම යහළුවෙක් ළඟටම ගියා. “මට හරිම බඩගිනියි,” ඔහු කිව්වා. “මට කන්න මොනවා හරි තියෙනවද?”

“Take my seven fish!” said the otter. “Take my meat and curd!” said the jackal. “Take my mangoes and rest in the cool shade,” said the monkey.

“මගේ මාළු හත ගන්න!” දිය බල්ලා කිව්වා. “මගේ මස් සහ කිරි ගන්න!” හිවලා කිව්වා. “මගේ අඹ ගෙන, සිසිල් සෙවණේ විවේක ගන්න,” වඳුරා කිව්වා.

Each friend gave gladly.

හැමෝම සතුටින් දන් දුන්නා.

Last of all, the traveller came to the hare.

අන්තිමට මගියා හාවා ළඟට ආවා.

“I have no food,” said the hare, “but I will give you a gift I have never given before. I will not hurt any other creature. Please gather some wood and make a fire. I will jump into it, and you may eat.”

“මා ළඟ කෑම නැහැ,” හාවා කිව්වා, “ඒත් මම මීට කලින් කවදාවත් නොදුන් දානයක් ඔබට දෙනවා. මම වෙන කිසිම සතෙකුට හානි කරන්නේ නැහැ. කරුණාකරලා දර ටිකක් එකතු කරලා ගින්නක් දල්වන්න. මම ඒකට පනිනවා, එතකොට ඔබට කන්න පුළුවන්.”

So the traveller made a fire, and the flames danced high.

මගියා ගින්නක් දැල්වුවා. ගිනිදැල් ඉහළට නැටුවා.

The hare stood up. He shook himself three times, so that any tiny insects in his fur could jump away safely.

හාවා නැගිට්ටා. ඔහු තුන් වතාවක් ඇඟ ගසා දැම්මා, ඔහුගේ ලොම්වල සිටි පුංචි කෘමි සතුන්ට ආරක්ෂිතව පැනලා යන්න.

Then, with a happy heart, he leapt into the fire, like a swan landing on a lotus pond.

ඉන්පසු සතුටු සිතින් ඔහු ගින්නට පැන්නා, නෙළුම් පොකුණකට හංසයෙක් බසින්නාක් මෙන්.

But the fire did not burn him. It felt as cool as morning dew!

නමුත් ගින්න ඔහුව පිච්චුවේ නැහැ. ඒක උදෑසන පිනි බිඳු වගේ සීතලයි!

The old traveller shone with golden light. “I am Sakka,” he said. “I came to test you, wise hare. Your kindness will never be forgotten.”

මහලු මගියා රන්වන් එළියෙන් බැබළුණා. “මම ශක්‍ර දෙවියෝ,” ඔහු කිව්වා. “නුවණැති හාවා, මම ආවේ ඔබව පරීක්ෂා කරන්න. ඔබේ කරුණාව කවදාවත් අමතක වෙන්නේ නැහැ.”

He pressed a mountain, took its colour, and drew the shape of a hare upon the moon.

ඔහු කන්දක් මිරිකා එහි සාරයෙන් හඳේ හාවෙකුගේ රූපයක් ඇන්දා.

Look up on the next full-moon night. Can you see the hare?

ඊළඟ පොහොය රාත්‍රියේ හඳ දිහා බලන්න. ඔබට හාවා පේනවද?