The Straw and the Gold
පිදුරු ගහ සහ රන්
Kuhaka Jātaka (No. 89) · කුහක ජාතකය (අංක 89)
Long ago, a kind landowner built a little hut at the edge of his village for a hermit with long matted hair. Every day he brought him food.
බොහෝ කලකට පෙර, කාරුණික ඉඩම් හිමියෙක් දිගු ජටා ඇති තවුසෙකු වෙනුවෙන් තම ගම අයිනේ පුංචි පැල්පතක් සෑදුවා. හැමදාම ඔහු තවුසාට කෑම ගෙනාවා.
The landowner trusted the hermit completely. One day, afraid of robbers, he hid a pouch of gold coins in the hermit’s hut. “It will be safe here with a holy man,” he said.
ඉඩම් හිමියා තවුසාව සම්පූර්ණයෙන්ම විශ්වාස කළා. දවසක් සොරුන්ට බය වී ඔහු රන් කාසි මල්ලක් තවුසාගේ පැල්පතේ සඟවා තැබුවා. “ශුද්ධ කෙනෙක් ළඟ මේක ආරක්ෂිතයි,” ඔහු කීවා.
The hermit’s eyes glinted.
තවුසාගේ ඇස් දිලිසුණා.
But this hermit was only pretending to be holy. That night, he crept out and hid the gold beside a path, planning to collect it later.
ඒත් මේ තවුසා ශුද්ධ කෙනෙක් වගේ රඟපෑවා විතරයි. එදා රාත්‍රියේ ඔහු හොරෙන් එළියට ගිහින් පසුව ගන්න අදහසින් රන් මල්ල පාරක් අයිනේ සඟවා තැබුවා.
Next morning, he said goodbye to the landowner. “I must travel on now,” he said, and off he went with his staff.
පසුදා උදේ ඔහු ඉඩම් හිමියාට සමු දුන්නා. “මට දැන් ඉදිරියට යන්න ඕනෑ,” ඔහු කීවා. ඔහු සැරයටිය රැගෙන පිටත් වුණා.
But soon he came back, holding up a single piece of straw.
ඒත් ඉක්මනින්ම ඔහු එක පිදුරු ගහක් ඔසවාගෙන ආපසු ආවා.
“Friend,” he said, bowing low, “this straw from your roof got stuck in my hair. A holy man must never take anything that is not his, not even a straw! So I have brought it back.”
“මිත්‍රයා,” ඔහු පහත් වී වැඳ කීවා, “ඔබේ වහලේ මේ පිදුරු ගහ මගේ කොණ්ඩේ පැටලුණා. ශුද්ධ කෙනෙක් තමාගේ නොවන කිසිවක්, පිදුරු ගහක්වත් නොගත යුතුයි! ඒ නිසා මම මේක ආපසු ගෙනාවා.”
The landowner was very impressed. But a wise merchant who was staying in the village was watching.
ඉඩම් හිමියා ගොඩක් පැහැදුණා. ඒත් ගමේ නතර වී සිටි නුවණැති වෙළෙන්දෙක් මේ දේ බලාගෙන සිටියා.
“Hmm,” he thought. “Someone who makes such a fuss about a straw may be hiding something bigger.”
“හ්ම්,” ඔහු සිතුවා. “පිදුරු ගහක් ගැන මෙච්චර කලබල කරන කෙනෙක් ලොකු දෙයක් හංගනවා වෙන්න පුළුවන්.”
“Did you leave anything with the hermit?” the merchant asked.
“ඔබ තවුසා ළඟ මොනවා හරි තිබ්බද?” වෙළෙන්දා ඇසුවා.
“Yes, my gold!” said the landowner. He ran to the hut and looked. The gold was gone!
“ඔව්, මගේ රන්!” ඉඩම් හිමියා කීවා. ඔහු පැල්පතට දුවගෙන ගිහින් බැලුවා. රන් නැහැ!
The villagers searched and found the pouch of gold hidden beside the path. The pretend hermit hung his head in shame.
ගම්මු සොයා බලා පාර අයිනේ සඟවා තිබූ රන් මල්ල හොයා ගත්තා. බොරු තවුසා ලැජ්ජාවෙන් හිස පහත් කළා.
“You gave back a straw,” said the merchant, “but you took the gold. Real honesty is not a show. It is what we do when we think no one is watching.”
“ඔබ පිදුරු ගහක් ආපසු දුන්නා,” වෙළෙන්දා කීවා, “ඒත් රන් ගත්තා. සැබෑ අවංකකම පෙන්වීමක් නොවෙයි. ඒ කවුරුත් බලන්නේ නැහැ කියා හිතන විට අපි කරන දේයි.”
Who was who?
In the story, the wise merchant was the Bodhisatta, the Buddha in one of his past lives.
The lesson
Honesty is not about looking good. It is about doing the right thing, in big things and small, even when no one is watching.
Let's talk
- Why did the hermit bring back the straw?
- How did the merchant guess something was wrong?
- What does it mean to be honest when no one is watching?
කවුද කවුරුන් වූයේ?
කතාවේ නුවණැති වෙළෙන්දා බෝසතාණන් වහන්සේ, එනම් පෙර ආත්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේයි.
පාඩම
අවංකකම කියන්නේ හොඳට පෙනීම නොවෙයි. ලොකු දේවලදීත් පුංචි දේවලදීත්, කවුරුත් නොබලන විටත් හරි දේ කිරීමයි.
අපි කතා කරමු
- තවුසා පිදුරු ගහ ආපසු ගෙනාවේ ඇයි?
- යමක් වැරදියි කියා වෙළෙන්දා අනුමාන කළේ කොහොමද?
- කවුරුත් නොබලන විට අවංක වීම කියන්නේ මොකක්ද?
Retold for children by Fablewings from the Kuhaka Jātaka (Jātaka No. 89; English translation ed. E. B. Cowell, vol. I, 1895, public domain) and the Sinhala Pansiya Panas Jātaka tradition. Illustrations made with AI assistance for Fablewings.