The Teacher's Riddle
ගුරුවරයාගේ ප්‍රහේලිකාව
Mūlapariyāya Jātaka (No. 245) · මූලපරියාය ජාතකය (අංක 245)
Long ago, a wise teacher taught five hundred students in a shady forest school. They learned the old books, poems and sums.
බොහෝ කලකට පෙර, නුවණැති ගුරුවරයෙක් සෙවණැති වන පාසලක ශිෂ්‍යයන් පන්සියයකට ඉගැන්නුවා. ඔවුන් පැරණි පොත්, කවි සහ ගණන් ඉගෙන ගත්තා.
After many years, some students began to whisper. “We know everything our teacher knows,” they said. “We are just as clever as he is!”
අවුරුදු ගණනාවකට පස්සේ, සමහර ශිෂ්‍යයන් කොඳුරන්න පටන් ගත්තා. “අපේ ගුරුතුමා දන්න හැමදේම අපි දන්නවා,” ඔවුන් කීවා. “අපිත් ඔහු තරමටම දක්ෂයි!”
They stopped listening in class and stopped helping with the chores. They walked about with their noses in the air.
ඔවුන් පන්තියේදී ඇහුම්කන් දීම නැවැත්තුවා, වැඩවලට උදව් කිරීමත් නැවැත්තුවා. ඔවුන් නාසය උඩට කරගෙන ඇවිද්දා.
The teacher noticed. One evening he gathered them all under the big tree. “Since you are so clever,” he smiled, “answer me this riddle.”
ගුරුවරයා ඒක දැක්කා. එක් සවසක ඔහු ඔවුන් හැමෝම ලොකු ගස යට රැස් කළා. “ඔයාලා එච්චර දක්ෂ නිසා,” ඔහු සිනාසුණා, “මට මේ ප්‍රහේලිකාවට උත්තර දෙන්න.”
“What gobbles up everything in the world, little by little, and even gobbles itself up?”
“ලෝකයේ හැමදේම ටිකෙන් ටික ගිලගන්න, තමාවත් ගිලගන්න දේ මොකක්ද?”
The students thought and thought. “A fire?” “A hungry dragon?” “The sea?” But none of their answers were right. They scratched their heads in silence.
ශිෂ්‍යයන් හිතුවා හිතුවා. “ගින්නක්ද?” “බඩගිනි මකරෙක්ද?” “මුහුදද?” ඒත් ඔවුන්ගේ එක උත්තරයක්වත් හරි නැහැ. ඔවුන් නිහඬව හිස කැසුවා.
“The answer is Time,” said the teacher gently. “Time passes over everything, even itself. And there is always more to learn, however clever you are.”
“උත්තරය කාලය,” ගුරුවරයා මෘදුව කීවා. “කාලය හැමදේම පසුකර යනවා, තමාවත්. ඔබ කොයි තරම් දක්ෂ වුණත්, ඉගෙන ගන්න හැමවිටම තව දේවල් තියෙනවා.”
The students bowed, red-faced. “We’re sorry, Teacher,” they said. From then on they listened carefully and studied hard, and the forest school was happy once more.
ශිෂ්‍යයන් රතු වූ මුහුණින් වැන්දා. “අපට සමාවෙන්න, ගුරුතුමනි,” ඔවුන් කීවා. එදා සිට ඔවුන් හොඳින් ඇහුම්කන් දී, මහන්සි වී ඉගෙන ගත්තා. වන පාසල ආයෙත් සතුටින් පිරුණා.
Who was who?
In the story, the wise teacher was the Bodhisatta, the Buddha in one of his past lives. In the original story the riddle is written as a verse about Time devouring all beings and itself; here it is told as a simple riddle.
The lesson
Nobody ever knows everything. Stay humble, keep listening, and respect the people who teach you.
Let's talk
- Why did the students stop listening?
- What was the answer to the riddle?
- What is something new you would like to learn?
කවුද කවුරුන් වූයේ?
කතාවේ නුවණැති ගුරුවරයා බෝසතාණන් වහන්සේ, එනම් පෙර ආත්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේයි. මුල් කතාවේ ප්‍රහේලිකාව සියලු සත්වයන් සහ තමාවම ගිලගන්නා කාලය ගැන ගාථාවක්. මෙහි එය සරල ප්‍රහේලිකාවක් ලෙස කියනවා.
පාඩම
කවුරුත් කවදාවත් හැමදේම දන්නේ නැහැ. නිහතමානීව ඉන්න, දිගටම සවන් දෙන්න, ඔබට උගන්වන අයට ගරු කරන්න.
අපි කතා කරමු
- ශිෂ්‍යයන් ඇහුම්කන් දීම නැවැත්තුවේ ඇයි?
- ප්‍රහේලිකාවේ උත්තරය මොකක්ද?
- ඔබ ඉගෙන ගන්න කැමති අලුත් දෙයක් මොකක්ද?
Retold for children by Fablewings from the Mūlapariyāya Jātaka (Jātaka No. 245; English translation ed. E. B. Cowell, vol. II, 1895, public domain) and the Sinhala Pansiya Panas Jātaka tradition. Illustrations made with AI assistance for Fablewings.