The Two Kings on the Narrow Road

Long ago there were two kings, the King of Benares and the King of Kosala. Both were good rulers, and both wanted to know their own faults so they could become better.

බොහෝ කලකට පෙර බරණැස් රජු සහ කෝසල රජු යන රජවරු දෙදෙනෙක් හිටියා. දෙදෙනාම යහපත් පාලකයෝ. වඩාත් යහපත් වීමට තමන්ගේ වැරදි මොනවාදැයි දැන ගැනීමට දෙදෙනාම කැමති වුණා.

Each one set out on a journey in disguise, asking people, “Does the king have any faults?”

එක් එක් අය වෙස් වළාගෙන, “රජුට කිසියම් වරදක් තිබේද?” කියා මිනිසුන්ගෙන් අසමින් ගමනක් ගියා.

But everywhere they went, people only praised them. So both kings turned their chariots towards home.

නමුත් ඔවුන් ගිය හැම තැනකම මිනිස්සු ඔවුන්ට ප්‍රශංසා කළා විතරයි. ඉතින් රජවරු දෙදෙනාම තම රථ ගෙදර දෙසට හැරෙව්වා.

And on a narrow road with a steep bank on each side, the two chariots met face to face.

දෙපැත්තේ බෑවුම් ඇති පටු පාරකදී රථ දෙක මුහුණට මුහුණ හමු වුණා.

“Make way for the King of Kosala!” shouted one charioteer. “No, you make way for the King of Benares!” shouted the other.

“කෝසල රජුට ඉඩ දෙන්න!” එක් රියැදුරෙක් කෑ ගැසුවා. “නැහැ, ඔබ බරණැස් රජුට ඉඩ දෙන්න!” අනිකා කෑ ගැසුවා.

The road was too narrow for both. One of them would have to move aside.

දෙකටම යන්න පාර පටු වැඩියි. එක් අයෙකුට පැත්තකට වෙන්න සිදු වෙනවා.

The charioteers compared their kings. Both kings were the same age. Both kingdoms were the same size. Both had the same wealth and the same fame.

රියැදුරන් තම රජවරු සංසන්දනය කළා. රජවරු දෙදෙනාම එකම වයසේ. රාජ්‍ය දෙකම එකම ප්‍රමාණයේ. දෙදෙනාටම එකම ධනය සහ එකම කීර්තිය තිබුණා.

“Then let the better king go first,” they agreed. “Tell us how your king rules.”

“එහෙනම් වඩා යහපත් රජු මුලින් යාවා,” ඔවුන් එකඟ වුණා. “ඔබේ රජු පාලනය කරන්නේ කොහොමදැයි අපට කියන්න.”

The King of Kosala’s charioteer said proudly, “My king is good to the good, and hard on the hard. He pays back kindness with kindness, and unkindness with unkindness.”

කෝසල රජුගේ රියැදුරා ආඩම්බරයෙන් කීවා, “මගේ රජු යහපත් අයට යහපත්, දරුණු අයට දරුණුයි. ඔහු කරුණාවට කරුණාවෙන්, අකාරුණිකකමට අකාරුණිකකමින් පිළිතුරු දෙනවා.”

“Is that all?” said the other charioteer.

“එච්චරද?” අනිත් රියැදුරා කීවා.

“My king, the King of Benares,” he said, “wins over anger with calm, and over wrong with good. He wins over meanness with giving, and over lies with truth.

“මගේ රජු, බරණැස් රජු,” ඔහු කීවා, “ක්‍රෝධය අක්‍රෝධයෙන්, අයහපත යහපතින් දිනනවා. මසුරුකම දීමෙන්, බොරුව සත්‍යයෙන් දිනනවා.

He is good even to those who are not good to him.”

තමාට යහපත් නොවන අයට පවා ඔහු යහපත්.”

The King of Kosala listened, and he climbed down from his chariot. “This king is far better than I am,” he said humbly.

කෝසල රජු ඇහුම්කන් දී තම රථයෙන් බැස්සා. “මේ රජු මට වඩා බොහෝ යහපත්,” ඔහු නිහතමානීව කීවා.

He told his charioteer to move aside, and he bowed as the King of Benares passed.

ඔහු තම රියැදුරාට පැත්තකට වෙන්න කීවා. බරණැස් රජු පසුකර යද්දී ඔහු හිස නැමුවා.

On his way home, the King of Kosala thought deeply. And from that day on, he too tried to be good even to those who were unkind.

ගෙදර යන අතරතුර කෝසල රජු ගැඹුරින් කල්පනා කළා. එදා සිට ඔහුත් අකාරුණික අයට පවා යහපත් වෙන්න උත්සාහ කළා.

In the end, both kingdoms became more peaceful than ever.

අවසානයේ රාජ්‍ය දෙකම කවදාටත් වඩා සාමකාමී වුණා.