A Friend Named Unlucky
‘අවාසනාවන්ත’ නම් මිතුරා
Kālakaṇṇī Jātaka (No. 83) · කාලකණ්ණි ජාතකය (අංක 83)
Long ago, in Benares, a merchant had a friend he had known since they were little boys playing in the sand. His friend’s name was Kālakaṇṇī, which means “Unlucky”.
බොහෝ කලකට පෙර බරණැස වෙළෙන්දෙකුට පුංචි කාලයේ වැලිවල සෙල්ලම් කළ දා සිට දන්නා මිතුරෙක් සිටියා. ඒ මිතුරාගේ නම කාලකණ්ණි. එහි තේරුම “අවාසනාවන්ත” යන්නයි.
When they grew up, Kālakaṇṇī had little money, so the merchant gave him work in his own house.
ඔවුන් ලොකු වූ විට කාලකණ්ණිට තිබුණේ ටිකක් සල්ලි. ඉතින් වෙළෙන්දා ඔහුට තම නිවසේම රැකියාවක් දුන්නා.
But people whispered. “Why keep a man called Unlucky in your house? He will bring you bad luck!”
ඒත් මිනිස්සු මිමිණුවා. “‘අවාසනාවන්ත’ කියන මිනිහෙක්ව ගෙදර තියාගන්නේ ඇයි? එයා ඔයාට අවාසනාව ගේනවා!”
The merchant only smiled. “A name is just a sound,” he said. “He is my friend, and he is good.”
වෙළෙන්දා සිනාසුණා විතරයි. “නමක් කියන්නේ ශබ්දයක් විතරයි,” ඔහු කීවා. “එයා මගේ මිතුරා, එයා හොඳ කෙනෙක්.”
One day the merchant set off on a long journey. “Kālakaṇṇī,” he said, “please look after my house.”
දවසක් වෙළෙන්දා දිගු ගමනකට පිටත් වුණා. “කාලකණ්ණි,” ඔහු කීවා, “කරුණාකර මගේ ගෙදර බලාගන්න.”
News spread that the merchant was away. One dark night, a gang of thieves crept towards the house on tiptoe.
වෙළෙන්දා ගමනක ගිහින් කියන ආරංචිය පැතිරුණා. එක් අඳුරු රාත්‍රියක සොරු කණ්ඩායමක් ඇඟිලි තුඩුවලින් නිවස දෙසට ළං වුණා.
“No one is home but Unlucky,” they giggled. “This will be easy!”
“ගෙදර ඉන්නේ ‘අවාසනාවන්තයා’ විතරයි,” ඔවුන් හිනා වුණා. “මේක ලේසියි!”
But Kālakaṇṇī heard them. Quick as a flash, he lit every lamp, beat the big drum and blew the conch shell as loudly as he could.
ඒත් කාලකණ්ණිට ඔවුන්ගේ සද්දය ඇහුණා. විදුලියක් වගේ ඉක්මනින් ඔහු හැම පහනක්ම දැල්වූවා, ලොකු බෙරය ගැසුවා, හැකි තරම් හයියෙන් හක්ගෙඩිය පිම්බා.
BOOM! BOOM! HOOOO! The whole house rang with noise, as if a crowd of people were awake inside.
බූම්! බූම්! හූඕඕ! ඇතුළේ මිනිසුන් පිරිසක් අවදියෙන් ඉන්නවා වගේ මුළු නිවසම ශබ්දයෙන් දෝංකාර දුන්නා.
“The house is full of people!” cried the thieves. They dropped their sacks and ran away as fast as their legs could carry them.
“ගෙදර මිනිස්සු පිරිලා!” සොරු කෑ ගැසුවා. ඔවුන් තමන්ගේ ගෝනි දමා දාලා හැකි තරම් වේගයෙන් දුවලා ගියා.
In the morning, the neighbours found the dropped sacks in the lane.
උදේ අසල්වැසියන්ට පාරේ දමා ගිය ගෝනි හම්බ වුණා.
“Kālakaṇṇī saved the house!” they said in amazement. “What a good friend he is.”
“කාලකණ්ණි ගෙදර බේරුවා!” ඔවුන් පුදුමයෙන් කීවා. “එයා කොච්චර හොඳ මිතුරෙක්ද.”
When the merchant came home and heard the story, he hugged his friend tightly.
වෙළෙන්දා ගෙදර ඇවිත් කතාව ඇසූ විට ඔහු තම මිතුරා තදින් බදාගත්තා.
“You see?” he told everyone. “It is not a name that makes a person lucky or unlucky. It is the goodness in their heart.”
“දැක්කද?” ඔහු හැමෝටම කීවා. “කෙනෙක් වාසනාවන්ත හෝ අවාසනාවන්ත කරන්නේ නමක් නොවෙයි. ඒ ඔවුන්ගේ හදවතේ ඇති යහපතයි.”
Who was who?
In the story, the loyal merchant was the Bodhisatta, the Buddha in one of his past lives.
The lesson
Judge people by what they do and how kind they are, not by their names or what others whisper. A loyal friend is a great treasure.
Let's talk
- Why did people want the merchant to send his friend away?
- How did Kālakaṇṇī chase the thieves away?
- What makes someone a good friend?
කවුද කවුරුන් වූයේ?
කතාවේ විශ්වාසවන්ත වෙළෙන්දා බෝසතාණන් වහන්සේ, එනම් පෙර ආත්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේයි.
පාඩම
මිනිසුන්ව මනින්න ඕනෑ ඔවුන්ගේ නම්වලින් හෝ අනුන් මිමිණෙන දේවලින් නොව, ඔවුන් කරන දේවලින් සහ ඔවුන්ගේ කරුණාවෙන්. විශ්වාසවන්ත මිතුරෙක් මහා වස්තුවක්.
අපි කතා කරමු
- වෙළෙන්දාගේ මිතුරාව පිටත් කරන්න මිනිස්සු ඕනෑ වුණේ ඇයි?
- කාලකණ්ණි සොරුන්ව පලවා හැරියේ කොහොමද?
- කෙනෙකුව හොඳ මිතුරෙකු කරන්නේ මොකක්ද?
Retold for children by Fablewings from the Kālakaṇṇī Jātaka (Jātaka No. 83; English translation ed. E. B. Cowell, vol. I, 1895, public domain) and the Sinhala Pansiya Panas Jātaka tradition. Illustrations made with AI assistance for Fablewings.