The First Teaching

For seven weeks after his awakening, the Buddha stayed near the Bodhi tree, peaceful and happy. Then he thought, “The truth I have found is deep. Will people understand it?”

බුදු වූ පසු සති හතක් බුදුරජාණන් වහන්සේ සාමයෙන්, සතුටින් බෝධිය අසල වැඩ සිටියා. ඉන්පසු උන්වහන්සේ සිතුවා, “මා සොයාගත් සත්‍යය ගැඹුරුයි. මිනිසුන්ට එය තේරුම් ගන්න පුළුවන්ද?”

The old stories say the great god Brahmā came down and begged him, “Please teach. There are some who will understand.”

මහා බ්‍රහ්මයා පහළට පැමිණ, “කරුණාකර දහම් දෙසන්න. තේරුම් ගන්නා අය සිටිනවා,” යැයි ආයාචනා කළ බව පැරණි කතාවල කියනවා.

The Buddha agreed, out of compassion for everyone. “Who should I teach first?” he wondered.

සියල්ලන් කෙරෙහි කරුණාවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ එකඟ වුණා. “මම මුලින්ම උගන්වන්න ඕනෑ කාටද?” උන්වහන්සේ කල්පනා කළා.

He remembered his five old friends from the forest. “They will understand,” he said, and he set out to find them at the Deer Park near Benares.

උන්වහන්සේට වනයේ සිටි තම පැරණි මිතුරන් පස්දෙනා මතක් වුණා. “ඔවුන්ට තේරුම් ගන්න පුළුවන්,” උන්වහන්සේ වදාළා. උන්වහන්සේ බරණැස අසල මිගදාය උයනේදී ඔවුන් සොයන්න පිටත් වුණා.

He walked for many days. At last he came to the Deer Park at Isipatana, where gentle deer grazed beneath the trees.

උන්වහන්සේ දින ගණනාවක් ඇවිද වැඩියා. අන්තිමට මෘදු මුවන් ගස් යට තණ කෑ ඉසිපතන මිගදාය උයනට උන්වහන්සේ වැඩම කළා.

The five friends saw him coming. “Here comes Siddhattha, who gave up,” they said. “Let’s not even stand up for him.”

මිතුරන් පස්දෙනා උන්වහන්සේ එනවා දැක්කා. “අත්හැරපු සිද්ධාර්ථ එනවා,” ඔවුන් කීවා. “අපි එයා වෙනුවෙන් නැගිටින්නවත් එපා.”

But as the Buddha came closer, they saw how calm and peaceful he was. His face shone like the full moon.

නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ළංවද්දී උන්වහන්සේ කොතරම් සන්සුන්, ශාන්තද කියා ඔවුන් දුටුවා. උන්වහන්සේගේ මුහුණ පුන් සඳ වගේ බැබළුණා.

Without meaning to, they stood up. One took his bowl, one prepared a seat, and one brought water to wash his feet.

අදහසක් නැතිවම ඔවුන් නැගිට්ටා. එක් අයෙක් පාත්‍රය ගත්තා, එක් අයෙක් අසුනක් පැනෙව්වා, එක් අයෙක් පා සෝදන්න වතුර ගෙනාවා.

That evening, on the full moon of Esala, the Buddha gave his very first teaching. He told them about the Middle Way, and the Four Noble Truths.

එදින සවස ඇසළ පුර පසළොස්වක දින බුදුරජාණන් වහන්සේ උන්වහන්සේගේ පළමු දේශනාව පැවැත්වූවා. උන්වහන්සේ ඔවුන්ට මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව සහ චතුරාර්ය සත්‍යය ගැන දේශනා කළා.

“There is sorrow in life. Sorrow has a cause: wanting and clinging. Sorrow can end. And there is a path that leads to its end.”

“ජීවිතයේ දුක තිබෙනවා. දුකට හේතුවක් තිබෙනවා: තෘෂ්ණාව සහ ඇලීම. දුක නැති කළ හැකියි. එය නැති කිරීමට ගෙන යන මාර්ගයක් තිබෙනවා.”

That path, he said, is the Noble Eightfold Path: right understanding, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness and right concentration.

ඒ මාර්ගය, උන්වහන්සේ වදාළා, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි: සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති සහ සම්මා සමාධි.

Like the eight spokes of a wheel, they all work together.

රෝදයක ගරාදි අට වගේ ඒවා සියල්ල එකට ක්‍රියා කරනවා.

As the Buddha spoke, the five friends listened with all their hearts. And one of them, Koṇḍañña, understood the truth that very night. His face lit up with joy.

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරද්දී මිතුරන් පස්දෙනා මුළු හදවතින්ම ඇහුම්කන් දුන්නා. ඔවුන්ගෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ නම් එක් අයෙකුට එදින රාත්‍රියේම සත්‍යය අවබෝධ වුණා. ඔහුගේ මුහුණ ප්‍රීතියෙන් බැබළුණා.

Soon all five understood, and they became the Buddha’s first monks.

ඉක්මනින්ම පස්දෙනාටම අවබෝධ වුණා. ඔවුන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පළමු භික්ෂූන් වහන්සේලා වුණා.

This first teaching is called “setting the Wheel of the Dhamma in motion”. From that day on, the Buddha walked from village to village for forty-five years, teaching anyone who wished to learn: kings and farmers, rich and poor, men and women, young and old.

මේ පළමු දේශනාව “දම්සක් පැවතුම” ලෙස හැඳින්වෙනවා. එදා සිට අවුරුදු හතළිස් පහක් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉගෙන ගැනීමට කැමති ඕනෑම අයෙකුට දහම් දෙසමින් ගමින් ගමට වැඩම කළා: රජවරුන්ට සහ ගොවීන්ට, පොහොසතුන්ට සහ දුප්පතුන්ට, පිරිමින්ට සහ කාන්තාවන්ට, තරුණයන්ට සහ වැඩිහිටියන්ට.

And the wheel of his teaching is still turning today.

උන්වහන්සේගේ දහම් චක්‍රය අදත් කැරකෙමින් පවතිනවා.