The Ploughing Festival

Every year, at the start of the planting season, Kapilavatthu held a great Ploughing Festival. Everyone came in their best clothes to watch.

හැම අවුරුද්දකම වගා කාලය ආරම්භයේදී කිඹුල්වත්පුරයේ මහා වප් මඟුල් උත්සවයක් පැවැත්වුණා. හැමෝම තම හොඳම ඇඳුම් ඇඳ බලන්න ආවා.

The king himself would lead the first plough through the fields, to bless the crops for the year.

අවුරුද්දේ බෝග වලට ආශීර්වාද කිරීමට රජතුමාම කෙත්වතු හරහා පළමු නගුල මෙහෙයවනවා.

Young Prince Siddhattha, about seven years old, was brought along too. His nurses sat him on a soft cushion in the cool shade of a rose-apple tree at the edge of the field.

වයස අවුරුදු හතක් පමණ වූ තරුණ සිද්ධාර්ථ කුමරුවත් රැගෙන ආවා. ඔහුගේ කිරි මව්වරු ඔහුව කෙතේ කෙළවරේ දඹ ගසක සිසිල් සෙවණේ මෘදු කොට්ටයක් මත වාඩි කළා.

Then they ran off to watch the exciting ploughing.

ඉන්පසු ඔවුන් උද්වේගකර සී සෑම බලන්න දිව ගියා.

The prince sat alone and watched. He saw the plough turn over the earth. He saw little worms and insects in the soil, and birds swooping down to catch them.

කුමරු තනිව වාඩි වී බලා සිටියා. නගුල පස පෙරළනවා ඔහු දැක්කා. පසේ පුංචි පණුවන් සහ කෘමීන්, ඔවුන් අල්ලන්න පහළට පියාඹන කුරුල්ලන් ඔහු දැක්කා.

He felt sorry for all the tiny creatures, and he grew very quiet.

සියලු කුඩා සතුන් ගැන ඔහුට දුක හිතුණා. ඔහු ඉතා නිහඬ වුණා.

He crossed his legs, closed his eyes and began to watch his breath, slowly going in and slowly going out.

ඔහු පළඟක් බැඳ, ඇස් වසා, හෙමින් ඇතුළට යන, හෙමින් පිටතට එන තම හුස්ම නිරීක්ෂණය කරන්න පටන් ගත්තා.

His mind became calm and clear, like a still pond on a windless day. A deep, quiet happiness filled him.

සුළං නැති දවසක නිසල පොකුණක් වගේ ඔහුගේ සිත සන්සුන්, පැහැදිලි වුණා. ගැඹුරු, නිහඬ සතුටක් ඔහු තුළ පිරුණා.

The hours passed. The sun moved across the sky, and the shadows of all the other trees moved too.

පැය ගණනාවක් ගෙවී ගියා. ඉර අහස හරහා ගමන් කළා. අනිත් සියලු ගස්වල සෙවණැලිත් චලනය වුණා.

But the old stories say that the shadow of the rose-apple tree stayed still, to keep the young prince in the cool shade.

නමුත් තරුණ කුමරුව සිසිල් සෙවණේ තබා ගැනීමට දඹ ගසේ සෙවණැල්ල නිසලව තිබූ බව පැරණි කතාවල කියනවා.

When the nurses remembered the prince, they hurried back, afraid he might be upset at being left alone.

කිරි මව්වරුන්ට කුමරු මතක් වූ විට, තනිව තැබීම ගැන ඔහු කලබල වෙලා ඇතැයි බයෙන් ඔවුන් ඉක්මනින් ආපසු ආවා.

Instead they found him sitting perfectly still, peaceful and smiling, deep in meditation.

ඒ වෙනුවට ඔවුන්ට දකින්න ලැබුණේ සම්පූර්ණයෙන් නිශ්චලව, සාමයෙන්, සිනාසෙමින්, ගැඹුරු භාවනාවක වාඩි වී සිටින කුමරුවයි.

They ran to fetch the king. When King Suddhodana saw his little son sitting so calmly, with the tree’s shadow still around him, he was filled with wonder.

ඔවුන් රජු කැඳවන්න දිව ගියා. ගසේ සෙවණැල්ල නිසලව වටකර, එතරම් සන්සුන්ව වාඩි වී සිටින තම පුංචි පුතා දුටු සුද්ධෝදන රජු විස්මයෙන් පිරුණා.

He bowed his head to his own child.

ඔහු තමාගේම දරුවාට හිස නැමුවා.

Many years later, when Siddhattha was searching for the way to end suffering, he remembered that peaceful afternoon under the rose-apple tree.

බොහෝ අවුරුදුවලට පසු දුක නැති කිරීමේ මාර්ගය සොයමින් සිටි සිද්ධාර්ථට දඹ ගස යට ගත කළ ඒ සාමකාමී දවල මතක් වුණා.

“That calm, happy mind,” he thought, “could be the path.” And it was.

“ඒ සන්සුන්, සතුටු සිත,” ඔහු හිතුවා, “මාර්ගය වෙන්න පුළුවන්.” එය එසේම වුණා.